DN/PN ve NPS/Class: İki Standardı Karıştırmamak

Bir vana veya flanş sipariş ederken kullanılan iki farklı tanımlama sistemi vardır. Avrupa kökenli sistemde ölçü DN (nominal çap, milimetre esaslı) ve basınç PN ile; Amerikan sisteminde ölçü NPS (nominal pipe size, inç) ve basınç Class ile ifade edilir. İki sistem birbirinin çevirisi değildir.

PN ne anlatır?

PN, nominal basınç göstergesidir ve referans sıcaklıkta bara karşılık gelen bir sayıdır. Sıcaklık arttıkça malzemenin dayanımı düştüğü için izin verilen çalışma basıncı da düşer. PN değeri bu düşüşü kendiliğinden anlatmaz; ilgili standardın basınç-sıcaklık tablosuna bakmak gerekir.

Class ne anlatır?

Class ise doğrudan bir basınç değeri değildir. Class 150, “150 bar” ya da “150 psi” anlamına gelmez. Class, bir eğri ailesinin adıdır: aynı Class içindeki bir armatürün izin verilen basıncı, gövde malzemesine ve çalışma sıcaklığına göre standardın basınç-sıcaklık tablosundan okunur. Aynı Class değerine sahip iki vananın izin verilen basıncı, malzemeleri farklıysa farklıdır.

Asıl sorun flanşta çıkar

İki sistemin en somut farkı flanş delik dairesi ve cıvata düzenidir. Dış çapları birbirine yakın iki flanş, cıvata delikleri farklı çapta bir daire üzerinde olduğu için birleştirilemez. Bu, sahada genellikle malzeme teslim edildikten sonra fark edilir.

Ara çözüm olarak dönüşüm flanşı veya spool parça kullanılır; ama bu ek bir sızdırmazlık noktası, ek maliyet ve ek montaj boyu demektir. Doğru olan, proje standardının en baştan netleştirilmesidir.

Sipariş öncesi kontrol listesi

1. Proje hangi standarda göre tasarlandı: DIN/EN mi, ASME mi?
2. Karşı ekipmanın (pompa, eşanjör, tank ağzı) flanşı hangi sistemde?
3. Çalışma sıcaklığı kaç derece? Basınç-sıcaklık tablosunda o sıcaklıktaki değer nedir?
4. Gövde malzemesi tabloya girildiğinde izin verilen basınç ne çıkıyor?
5. Conta tipi ve yüzey formu (RF, FF) iki tarafta uyumlu mu?

Özet

DN/PN ve NPS/Class iki ayrı dildir. Bir armatürü doğru seçmek için hangi dilde konuşulduğunu bilmek, sonra da basıncı sıcaklık ve malzemeyle birlikte okumak gerekir. Tek başına bir Class veya PN sayısı, bir armatürün neye dayanacağını söylemez.